Siguria e telefonit: këshilla për mbrojtjen tuaj

Sulmet phishing me SMS (smishing)

Me siguri keni dëgjuar për një mesazh me tekst, ose ndoshta edhe e keni marrë një të tillë, që ju nxit të klikoni një lidhje nëse dëshironi të vazhdoni të përdorni llogarinë tuaj bankare. Arsyeja e dhënë në mesazh mund të ndryshojë, por zakonisht ju shtyn të veproni shpejt: kur nxitohemi, e vlerësojmë situatën më pak qartë.

Në shumicën e rasteve, kjo është një përpjekje për të vjedhur informacionin tuaj të ndjeshëm, si fjalëkalimet ose të dhënat e kartelës së pagesës.

Rrjetet Wi-Fi publike dhe të rreme

Shumica e faqeve të internetit dhe aplikacioneve i enkriptojnë të dhënat tuaja, kështu që një rrjet Wi-Fi publik në një kafene ose aeroport zakonisht nuk është i rrezikshëm në vetvete, por është e vështirë të dallohet një rrjet i rremë nga një i vërtetë. Rreziku lind kur mashtruesit krijojnë një rrjet të rremë me të njëjtin emër ose me një emër të ngjashëm me atë të vërtetin. Nëse lidheni me të, mund të ridrejtoheni në një faqe të rreme identifikimi dhe t’i zbuloni të dhënat tuaja.

Fjalëkalimet e dobëta

Me kohë të mjaftueshme, çdo fjalëkalim mund të thyhet, por sa më i gjatë dhe më i pazakontë të jetë, aq më e vështirë bëhet kjo. Instituti Kombëtar i Standardeve dhe Teknologjisë i SHBA-së (NIST), një agjenci qeveritare që përcakton standardet e sigurisë digjitale, rekomandon fjalëkalime me të paktën 15 karaktere. Gjatësia ka më së shumti rëndësi, prandaj një frazë prej disa fjalësh është një zgjedhje e mirë. Karakteret speciale nuk janë të domosdoshme, përveç nëse një faqe interneti i kërkon ato.

Aplikacionet keqdashëse

Aplikacione të tilla mund të futen në pajisjen tuaj pa e ditur ju. Ato mund të duken si aplikacione të vërteta, por në heshtje mbledhin të dhënat tuaja, dëmtojnë ose fshijnë skedarët tuaj dhe madje marrin kontrollin e funksioneve bazë të pajisjes suaj.

Jailbreaking (për iPhone) dhe Rooting (për Android)

Këto janë mënyra për të hequr kufizimet e vendosura nga prodhuesi i telefonit.

Ato ju mundësojnë të fshini aplikacionet e parainstaluara, të shkarkoni aplikacione nga burime që prodhuesi nuk i njeh dhe të ndryshoni pamjen e ekranit dhe të menyve. Por ato e bëjnë gjithashtu telefonin tuaj më të cenueshëm, dhe hakerët mund t’i arrijnë më lehtë të dhënat tuaja personale.

Mashtrimet me kode QR (quishing)

Mashtruesit mund t’ju dërgojnë një kod QR në një mesazh ose të ngjisin një kod të rremë mbi një kod të vërtetë, për shembull në një poster ose në një aparat pagese. Ky kod më pas ju çon në një faqe interneti të rreme.

Një kod QR nuk tregon se cila faqe interneti do të hapet, dhe në ekranin e telefonit adresa kalon lehtë pa u vënë re. Një faqe e rreme mund të duket si çdo faqe e zakonshme interneti, por qëllimi i saj është t’ju mashtrojë që të ndani të dhënat tuaja të identifikimit ose të kartelës së pagesës.

Ndiqni këto këshilla për të mbrojtur telefonin tuaj:

Shmangni lidhjet e panjohura
Kini kujdes me lidhjet në mesazhe që nuk i prisnit, edhe nëse dërguesi duket i njohur: mashtruesit mund të paraqiten si banka juaj ose si një kompani tjetër.

Kontrolloni formulimin dhe dërguesin
Kërkoni gabime gramatikore dhe një adresë emaili ose numër telefoni të pazakontë të dërguesit. Këto shpesh i zbulojnë mesazhet mashtruese.

Mos u përgjigjni mesazheve të dyshimta – raportojini ato
Nëse merrni një email, SMS ose mesazh në WhatsApp që kërkon informacion privat ose përmban një lidhje të dyshimtë, mos u përgjigjni. Bllokoni dërguesin dhe, nëse mesazhi pretendon se është nga banka juaj ose ofruesi i shërbimeve të pagesave, raportojani atyre. Nëse një mesazh pretendon se është nga Paysera, raportojeni te shërbimi ynë i kujdesit ndaj klientit.

Kontrolloni adresën pas skanimit të një kodi QR
Para se të hapni lidhjen, lexoni adresën që shfaq kamera e telefonit tuaj dhe sigurohuni që ajo përputhet me faqen zyrtare të internetit të kompanisë. Në vende publike, kontrolloni që mbi kodin QR të vërtetë të mos jetë vendosur një ngjitëse me një kod tjetër. Mos skanoni kode QR nga mesazhe ose emaile që nuk i prisnit.

Kini kujdes nga ofertat e pabesueshme
Nëse diçka duket shumë e mirë për të qenë e vërtetë, ndoshta ashtu është.

Ndryshoni fjalëkalimin kur dyshoni për një rrjedhje
Nuk keni nevojë t’i ndryshoni fjalëkalimet sipas një orari – as NIST nuk e rekomandon këtë. Ndryshoni fjalëkalimin menjëherë nëse dyshoni se dikush tjetër e di atë.

Mos i ripërdorni fjalëkalimet
Nëse një fjalëkalim rrjedh, mashtruesit mund të hyjnë në çdo llogari ku e përdorni atë.

Përdorni autentifikimin me dy faktorë
Aktivizoni autentifikimin me dy faktorë kudo që mundeni: atëherë një identifikim ose pagesë duhet të konfirmohet jo vetëm me fjalëkalimin tuaj, por edhe me një hap të dytë. Me Paysera, identifikimet dhe pagesat online me kartelë i konfirmoni në aplikacionin mobil Paysera.

Kufizoni informacionin personal në mediat sociale
Shmangni ndarjen e të dhënave si numri personal i identifikimit, data e lindjes, vendi i lindjes, sportet e preferuara dhe emrat e kafshëve shtëpiake. Mashtruesit mund t’i përdorin të dhëna të tilla për të hamendësuar përgjigjet e pyetjeve të sigurisë ose për t’u paraqitur si ju.

Kyçni ekranin e telefonit tuaj
Vendosni një kyçje të ekranit – PIN, fjalëkalim, gjurmë gishti ose njohje të fytyrës. Mund të caktoni edhe që telefoni juaj të rikthehet në cilësimet e fabrikës, duke fshirë të gjitha të dhënat, pas disa përpjekjeve të gabuara për të futur fjalëkalimin. Nëse e bëni këtë, sigurohuni që keni një kopje rezervë.

Mbani softuerin të përditësuar
Instaloni përditësimet e sistemit operativ dhe të aplikacioneve sapo të ofrohen: ato rregullojnë dobësitë e sigurisë.

Shkarkoni nga burime të besueshme
Përdorni dyqanet zyrtare, si Google Play ose App Store, ose dyqanin e prodhuesit të telefonit tuaj.

Mos i bëni jailbreak ose root telefonit tuaj
Pa kufizimet e prodhuesit, telefoni juaj është më i cenueshëm.

Kini kujdes me Wi-Fi publik
Përdorni të dhënat mobile kudo që mundeni. Nëse lidheni me një Wi-Fi publik, sigurohuni që është rrjeti i vërtetë: kontrolloni emrin dhe fjalëkalimin e tij me personelin, dhe nëse shihni dy rrjete me të njëjtin emër ose një rrjet pa fjalëkalim, është më mirë të mos lidheni. Nëse keni nevojë të identifikoheni në bankën tuaj, bëjeni këtë vetëm në aplikacionin e bankës suaj. Më pas, hiqeni rrjetin nga rrjetet e ruajtura të telefonit tuaj, dhe nëse nuk jeni të sigurt se rrjeti ishte i vërtetë dhe keni shtypur një fjalëkalim, ndryshojeni atë.

Fikeni dhe ndizeni telefonin tuaj çdo javë
Agjencia e Sigurisë Kombëtare e SHBA-së (NSA) e rekomandon këtë si një nga mënyrat për të mbrojtur telefonin tuaj nga softueri keqdashës.

Bëni rregullisht kopje rezervë të të dhënave tuaja
Nëse telefoni juaj prishet ose vidhet, mund t’i riktheni të dhënat tuaja.

Përdorni një mbrojtës ekrani për privatësi
Vendosni një mbrojtës ekrani për privatësi në telefonin tuaj, që personat pranë jush të mos mund të shohin se çfarë ka në ekranin tuaj.

Mendoni se dikush ka hyrë në llogarinë tuaj Paysera pa lejen tuaj? Ndoshta keni marrë një njoftim të dyshimtë identifikimi nga një vend nga i cili zakonisht nuk identifikoheni? Nëse po, menjëherë:

• ngrini kartelën tuaj në aplikacionin mobil Paysera (Kartelat › Ngrij);
• ndryshoni fjalëkalimin tuaj;
• kontaktoni shërbimin tonë të kujdesit ndaj klientit me telefon – ne do t’ju ndihmojmë të siguroni llogarinë tuaj.